Με αφορμή δυο παραστάσεις μουσικοθεατρικές, η μια στην Αθήνα και η δεύτερη στην Κύπρο, που έχουν ως σημείο αναφοράς διαφορετικές γυναικείες προσωπικότητες στο μύθο και στην ιστορία, συνομιλούμε με δυο καλλιτέχνες πολύπλευρους και συνειδοποιημένους πάνω στους αγώνες των γυναικών, την ηθοποιό και τραγουδίστρια, Έλενα Χαρζηαυξέντη και τον συνθέτη Νίκο Ευαγγέλου.
Γράφει και φωτογραφίζει η δημοσιογράφος Ιφιγένεια Τσαντίλη M.Sc.
«Μέσα από το τραγούδι και τον λόγο, φωτίζονται οι καθημερινές μάχες, τα όνειρα και οι σιωπές των γυναικών που σφράγισαν την ιστορία και την παράδοση», διαβάζουμε στο πρόγραμμα της παράστασης, που πραγματοποιήθηκε στο Σπίτι της Κύπρου, στην Αθήνα.
Ι.Τ. Βρεθήκαμε στην Αθήνα και είναι εντυπωσιακό το αφιέρωμα που κάνατε στο Σπίτι της Κύπρου σε γυναικείες μορφές, συνδέοντας κείμενα με μουσική με τον Νίκο Ευαγγέλου. Η ιδέα πώς ξεκίνησε;
Ε.Χ. Η ιδέα ξεκίνησε από την ανάγκη μου να μιλήσω για κάποιες από τις γυναίκες που με καθόρισαν, είτε γιατί τις γνώρισα είτε γιατί ο αγώνας τους επηρέασε τη σημερινή μου θέση ως γυναίκα στην κοινωνία. Με τις γυναίκες γύρω μας στον κόσμο να παλεύουν για την ελευθερία στη ζωή τους, να σκοτώνονται για τη «δημόσια προβολή» των μαλλιών τους στο Ιράν ή να δολοφονούνται στο όνομα του ερωτικού πάθους και της ιδιοκτησίας από το ανδρικό φύλο, αυτή η ανάγκη έγινε πολύ μεγαλύτερη από την αρχική μου πρόθεση.
Ν.Ε. Με πήρε τηλέφωνο η Έλενα από την Αγγλία όπου διαμένει και μου είπε για αυτή την παράσταση που θα ήταν αφιερωμένη στην γυναίκα και ότι θα ήθελε να την φτιάξουμε μαζί. Εγώ φυσικά αποδέχτηκα αμέσως διότι με την Έλενα έχουμε πολύ καλή μουσική χημεία!
Ι.Τ. Γνωρίζεστε από παλιά ή σας έφερε σε επαφή ο διευθυντής του Σπιτιού της Κύπρου, Διομήδης Νικήτας;
Ν.Ε. Με την Έλενα γνωριζόμαστε εδώ και αρκετά χρόνια πια. Έχουμε κάνει πολλές παραστάσεις μαζί και μπορούμε να επικοινωνήσουμε αρκετά εύκολα, έστω κι από απόσταση! Άλλωστε τις περισσότερες πρόβες για την συγκεκριμένη βραδιά τις κάναμε διαδικτυακά.
Ε.Χ. Με τον Νίκο συνεργαζόμαστε από το 2012, όταν μας σύστησε το θέατρο. Η πρώτη μας συνεργασία ήταν στο έργο «Αιώνες μακριά από την Αλάσκα» του Άκη Δήμου, που ανέβηκε στο Θέατρο Διόνυσος στη Λευκωσία σε σκηνοθεσία της Τώνιας Μισιαλή.
Εκεί συνάντησα αυτό το μουσικό φαινόμενο που λέγεται Νίκος Ευαγγέλου και συνέβη μια μαγική επικοινωνία που υπάρχει κάθε φορά που συναντιόμαστε. Η συνεργασία εξελίχθηκε σε βαθιά φιλία και αγάπη. Αυτό όμως που συμβαίνει σε κάθε μας σκηνική συνάντηση είναι πραγματικά μια δημιουργική ανταλλαγή που φέρνει αυτή τη μοναδική σύνθεση λόγου, μουσικής, μελωδίας και αισθήσεων, όπου όλα αποκτούν βαθύ νόημα και για τους δυο μας αλλά και για το κοινό.
Όταν λοιπόν το Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα και ο διευθυντής του, ο Διομήδης Νικήτας, μας ενέταξαν στην εβδομάδα αφιερωμένη στη γυναίκα, η ιδέα πήρε ακόμη βαθύτερο νόημα. Εκεί έγινε συμβολικά και η ένωση της γυναίκας της Κύπρου με τη γυναίκα της Ελλάδας και της Μεσογείου, ξεκινώντας από τη μυθική Αφροδίτη και φτάνοντας μέχρι τις γυναίκες του σήμερα.
Ι.Τ. Μια τόσο δυναμική παράσταση πώς θα αξιοποιηθεί ώστε να την απολαύσει μεγαλύτερο κοινό;
Ν.Ε. Πιστεύω ότι ήδη αξιοποιείται! Οτιδήποτε προβάρεται και εκτελείται ζωντανά μπροστά σε ακροατήριο, είναι σε διαδικασία εξέλιξης. Κι αυτό είναι το πιο όμορφο χαρακτηριστικό των τεχνών γενικά! Το ότι δηλαδή χρειάζεται να εξελίσσεται διαρκώς και να σε εξελίσσει και αυτή με τη σειρά της.
Ι.Τ. Αυτές οι γυναικείες μορφές που μας γνωρίσατε, θα ταξιδέψουν και σε άλλες χώρες;
Ε.Χ. Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να παρουσιάσουμε την παράστασή μας και στην Κύπρο και στην Αγγλία, ίσως και στη Θεσσαλονίκη. Δεν έχω ακόμη κάτι συγκεκριμένο, αλλά σύντομα θα ξέρουμε.
Ι.Τ. Η παράσταση στην Κύπρο στο Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας την Δευτέρα 11 Μαρτίου, «Γένους Θρυλικού» με την Ευσταθία, αφιερωμένη και αυτή σε γυναικείες μορφές της ιστορίας. Τι διαφορές θα έχει με την παράσταση στην Αθήνα;
Ε.Χ. Η παράσταση με την Ευσταθία είναι εντελώς διαφορετικής λογικής από αυτή που παρουσιάσαμε στην Αθήνα, όπου κάναμε έρευνα, όπως γίνεται στο device theatre, συνθέτοντας για να φτάσουμε στο τελικό αποτέλεσμα. Στο «Γένους Θρυλικού» μου δόθηκε ένα έτοιμο έργο να το ερμηνεύσω. Εκεί ζωντανεύουν επί σκηνής ιστορίες γυναικών που τόλμησαν να αμφισβητήσουν τις κοινωνικές νόρμες και να αλλάξουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε για την επιστήμη, την τέχνη και τη γυναικεία ταυτότητα.
Μέσα από θεατρικούς μονολόγους και τραγούδια που έχει γράψει η Ευσταθία για καθεμία από αυτές, συναντάμε μορφές όπως η Marie Curie, που διεκδίκησε τη θέση της στον κόσμο της επιστήμης και έγινε η πρώτη γυναίκα με δύο βραβεία Νόμπελ, η Camille Claudel, μια ιδιοφυής γλύπτρια που πάλεψε ανάμεσα στη δημιουργία, τον έρωτα και την κοινωνική απόρριψη, η Lou Andreas-Salomé που έζησε τη σκέψη και τη ζωή της με απόλυτη ελευθερία πέρα από τα στερεότυπα της εποχής της, η Coco Chanel που επαναπροσδιόρισε τη γυναικεία ταυτότητα μέσα από τη μόδα, η Καλλιρρόη Παρρέν που άνοιξε τον δρόμο για τα δικαιώματα των γυναικών, αλλά και η Μαρίκα Κοτοπούλη, μια εμβληματική μορφή του ελληνικού θεάτρου και σύμβολο γυναικείας χειραφέτησης.
Παράλληλα, η παράσταση δίνει φωνή και σε λιγότερο γνωστές μορφές, όπως η μυστηριώδης Ελένη εκ Σύρου, μια αφανής δημιουργός του 19ου αιώνα που αναδύεται μέσα από τη μουσική και την αφήγηση.
Σε αντίθεση με την παράσταση που κάναμε με τον Νίκο Ευαγγέλου, όπου επιχειρήσαμε να φωτίσουμε και τις «αόρατες» γυναίκες της ιστορίας, εδώ εστιάζουμε σε συγκεκριμένες προσωπικότητες που άφησαν έντονο αποτύπωμα στον κόσμο. Στην προηγούμενη παράσταση μιλήσαμε και για άλλες μορφές: για τις ρηγάνες, τις μάνες, τις γυναίκες που κουβάλησαν την ιστορία σιωπηλά, για εκείνες που έχασαν τα παιδιά τους στους πολέμους, αλλά και για μορφές της παράδοσης και της συλλογικής μνήμης όπως η Μαρία η Συγκλητική.
Ήταν μια προσπάθεια να θυμηθούμε ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τα μεγάλα ονόματα, αλλά και από τις χιλιάδες γυναίκες που έζησαν, αγάπησαν, πόνεσαν και αγωνίστηκαν πριν από εμάς.
Ι.Τ. Η συνάντησή σας με τον Νίκο χάρισε στο κοινό ωραίες μελωδικές στιγμές και μεγάλη συγκίνηση. Σε εσένα τι αποτύπωμα είχε ΄Ελενα;
Ε.Χ. Η συνάντηση μας με τον Νίκο Ευαγγέλου θεωρώ ότι μου χάρισε γνώση και δώρα και εξέλιξε την αντίληψη μου για το τι είναι μουσική και ερμηνεία. Κάθε φορά με ξαφνιάζει η εργατικότητα του, το δόσιμο του σε ό,τι κάνουμε και το πως μπορεί να απογειώσει την όποια αρχική μου ιδέα.
Ι.Τ. Νίκο είπες στην παράσταση ότι η Έλενα εκφράζεται με τον λόγο γιατί είναι ηθοποιός και τραγουδίστρια, ενώ εσύ ακούς την αρμονία, τον ρυθμό, στον ήχο των λέξεων και εκείνη τη σημασία τους. Τι σημαίνει για σένα η μουσική;
Ν.Ε. Η μουσική για μένα ήταν πάντα ζωή. Με τα καλά της και τα δύσκολα της, με τη συνήχηση της και την παραφωνία της, και με τα σύμφωνα και ασύμφωνα διαστήματα της, τα οποία ήταν πάντα απαραίτητα σε κάθε μουσικό έργο.
Ι.Τ. Έλενα ταξιδεύεις και ερμηνεύεις. Ποια είναι τα επόμενά σου σχέδια;
Ε.Χ. Ναι, ταξιδεύω συχνά, κυρίως μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Αγγλίας. Το επόμενο είναι στο Cookham Festival στην Αγγλία, όπου θα ερμηνεύσω τραγούδια από τα Βαλκάνια, τη Νότια Ιταλία και κάποιες άριες μαζί με το ensemble Unicorn Frequency στις 8 Μαΐου.
Ι.Τ. Ποια είναι τα δικά σου σχέδια μόλις επιστρέψεις στο νησί Νίκο;
Ν.Ε. Στην Κύπρο κάνω τις δικές μου διασκευές σε γνωστά κομμάτια του ελληνικού αλλά και παγκόσμιου ρεπερτορίου σε διάφορα ξενοδοχεία και σε παραστάσεις.
Ε.Χ. Μετά την Αγγλία επιστρέφω και πάλι στην Κύπρο και θα ξανά συνεργαστούμε με τον Νίκο. Θα παρουσιάσω την τελετή λήξης του 5ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας 2026 με θέμα «Το φως της ποίησης». Το διοργανώνει η Κύπρια ποιήτρια Ελένη Αρτεμίου Φωτιάδου και τις μουσικές ενορχηστρώσεις έχει αναλάβει ο Νίκος Ευαγγέλου. Μαζί μας επί σκηνής θα είναι ο Βασίλης Βασιλείου στα κρουστά και στο handpan.
Τον σχεδιασμό φωτισμού έχει αναλάβει ο Γιώργος Λάζογλου ενώ υπεύθυνη επικοινωνίας είναι η Μαρία Γεωργίου. Θα είναι μια ιδιαίτερη εμπειρία καθώς θα έρθουν ποιητές από διαφορετικά μέρη του κόσμου και θα απαγγείλουν μαζί μας επί σκηνής, ενώ θα υπάρξει και η συμμετοχή των σχολών χορού της Σίλβιας Τερζή, της Κατερίνας Πουπάζη και της Ρόζας Πάντζη. Θα είναι μια σύνθεση διαφορετικών γλωσσών, ποίησης, χορού και μουσικής. Η παράσταση θα παρουσιαστεί στο Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας στις 25 Απριλίου.
Ι.Τ. Σπουδαία καλλιτεχνική συνέργεια θα είναι για μια ακόμα φορά! Νίκο ήσουν καθηγητής σε σχολείο για χρόνια, η μουσική εξημερώνει όντως τα ήθη ή τα σημερινά παιδιά είναι εθισμένα στο Ίντερνετ και δεν ανταποκρίνονται σε ηχοχρώματα ;
Ν.Ε. Το παιδί και ο άνθρωπος γενικότερα που θα γεννηθεί με το ταλέντο της αντίληψης των τεσσάρων στοιχείων της μουσικής (ήχου, ρυθμού, μελωδίας και αρμονίας), πιστεύω μπορεί να ισορροπεί μεταξύ τεχνολογίας, χρόνου, χώρου και επικοινωνίας με την ανώτερη ενέργεια.
Ι.Τ. Μιλώντας για ενέργεια Έλενα ως μια Κύπρια που ζει στο Λονδίνο, τι σου λείπει από την πατρίδα σου;
Ε.Χ. Το φως, ο ήλιος, η θάλασσα, οι μυρωδιές και οι αγαπημένοι μου άνθρωποι.
Ι.Τ. Νίκο είσαι συνθέτης. Τι σε εμπνέει;
Ν.Ε. Η έμπνευση είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο! Από τη μέρα που άρχισα να αντιλαμβάνομαι τη σημασία της δημιουργίας, η έμπνευση άλλαζε με την πάροδο του χρόνου. Πολλές φορές ερχόταν από όμορφες παρουσίες και φωνές. Άλλες φορές από καινοτομίες στα στοιχεία της μουσικής, άλλες από καταστάσεις – ευχάριστες ή ακόμα και δυσάρεστες – της ζωής, έρωτες, καρδιοχτύπια, θλίψη κλπ. Άλλες φορές πηγή έμπνευση αποτελούσε η φύση, τα ταξίδια και οι εικόνες. Πάντα όμως, μέσα στην έμπνευση εμπεριείχε η ίδια η διαδικασία της δημιουργίας μιας σύνθεσης, ή διασκευής ή ακόμα και εκτέλεσης ενός κομματιού.
Ι.Τ. Έλενα ποια είναι η αγαπημένη σου γυναικεία μορφή; Ποια σε εμπνέει;
Ε.Χ. Δεν έχω μία μόνο. Αλλά σίγουρα πολύ αγαπημένες μου και που με εμπνέουν πάντα είναι η Edith Piaf και η Maria Callas.
Με αφετηρία λοιπόν τις δικές μου μνήμες από την ιδέα της θηλυκότητας στην παιδική μου ηλικία, μέσα σε μια πατριαρχική κυπριακή κοινωνία, ένιωσα την ανάγκη να ενωθώ με τις γυναίκες που πέρασαν αλλά και με εκείνες που παλεύουν σήμερα. Είμαστε ενωμένες. Κάποιες φορές, όταν κλαίω ή θυμώνω ή παλεύω για κάτι που αφορά τη γυναικεία μου φύση μέσα σε ένα συντηρητικό και περιοριστικό περιβάλλον ανδρικής υποταγής, νιώθω ότι κλαίω, θυμώνω και παλεύω για όλες τις γυναίκες πριν από μένα και μετά από μένα.
Ευχαριστώ τον Αρη Ρούπινα για την φωτογραφία με την Έλενα Χατζηαυξέντη
Ι.Τ. Τι εύχεστε;
Ν.Ε. Μια ευχή που θα ήθελα να κάνω, ειδικά την περίοδο που διανύουμε, είναι οι άνθρωποι να μπορέσουν να βρουν ηρεμία και ειρήνη μέσα στα πιο απλά και καθημερινά πράγματα και καταστάσεις που ζουν. Να σεβαστούμε όλοι το νερό, τον αέρα και τη ψυχή μας και να αγκαλιάσουμε τους εαυτούς μας λέγοντας “σ’ αγαπώ” χωρίς καμία πίκρα και ζήλια. Το δώρο της ζωής μόνο αυτό αξίζει και δεν είναι καθόλου λίγο!!
Ε.Χ. Συμφωνώ με τον Νίκο. Εύχομαι ολόψυχα ειρήνη.
Στην φωτογραφία η Ιφιγένια Τσαντίλη με τον Νίκο Ευαγγέλλου και τον φωτογράφο, Άρη Ρούπινα
Η παράσταση «Γένους Θρυλικού» με την Ευσταθία, παρουσιάζεται στο Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας στις 11 Μαρτίου 2026 στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Χειμώνα Λάρνακας 2025-2026.
Συντελεστές της παράστασης είναι οι ηθοποιοί Elena Hadjiafxendi, Monika Meleki, Σπυρίδωνας Π.Κ. Σπύρου και Andreas Vasiliou. Στο πιάνο είναι ο Haris Botsis και στα κρουστά ο Jonathan Betito, ενώ συμμετέχει και μικρό φωνητικό σύνολο.
Την καλλιτεχνική επιμέλεια υπογράφει η Ευσταθία, τη μουσική επιμέλεια ο Ανδρέας Γερολέμου και τη σκηνοθεσία ο Σπυρίδωνας Π.Κ. Σπύρου. Την παρουσίαση της βραδιάς αναλαμβάνει η Πάολα Σάββα, τα κοστούμια και το μακιγιάζ η Λίτσα Ιωαννίδου, ενώ την επικοινωνία η Μαρία Γεωργίου
Η παράσταση πραγματοποιείται με τη στήριξη του Δήμου Λάρνακας.