Ένα ατύχημα, μια στιγμή που αλλάζει τη ζωή μας, όχι κατ’ ανάγκη σε μόνιμη βάση, αλλά το γεγονός ότι είναι αιφνίδιο, ανατρέπει την καθημερινότητά μας και μας φέρνει αντιμέτωπους με καταστάσεις που δεν περιμένουμε.
H Κλαίρη Παπαστεργίου, διευθύντρια του Attica -ΚΑΑ, μιλάει αποκλειστικά στην Ιφιγένεια Τσαντίλη
Στη δική μου περίπτωση έφερε αλλαγές στην αυτοεξυπηρέτησή μου και αναζήτησα κέντρο αποθεραπείας.
Είχα στο μυαλό μου σκηνές από ταινίες, όπου συγγενείς και φίλοι επισκέπτονται τους ασθενείς στον κήπο ενός κέντρου αποκατάστασης και συνομιλούν μαζί τους αναπτύσσοντας ιδέες για μια νέα ζωή μετά την θεραπεία τους.
Αν και υπήρχαν αρκετά ΚΑΑ στην Αθήνα, επέλεξα ένα που να παρέχει εξατομίκευση στη θεραπεία του ασθενούς και καινοτομία στην προσέγγιση της θεραπείας, όπως μου σύστησε ο θεράπων ιατρός μου.
Δεν περίμενα πίσω από την πόρτα της διεύθυνσης να συναντήσω μια γυναίκα επιστήμονα, έναν θετικό άνθρωπο, που έδινε λύσεις στη στιγμή, με πραότητα και χαμόγελο.
Ι.Τ. Κα Παπαστεργίου είστε μηχανολόγος μηχανικός. Σήμερα ηγείστε ενός μεγάλου και αξιόπιστου Κέντρου αποκατάστασης. Πώς και σε ποια χρονική στιγμή της καριέρας σας αποφασίσατε να ασχοληθείτε και με τον τόσο κρίσιμο τομέα της υγείας, παράλληλα με τον τομέα των κατασκευών;
Κ.Π. Η μηχανική ήταν για μένα μια συνειδητή επιλογή, κάτι που με γοήτευε από πολύ μικρή ηλικία. Γνώριζα ότι οι γνώσεις της δεν περιορίζονται μόνο στο πρακτικό επίπεδο, αλλά αποτελούν και ένα πολύτιμο εργαλείο για όποιον θέλει να αναλάβει ηγετικό ρόλο και να διοικήσει. Έτσι, στα πρώτα χρόνια της καριέρας μου ακολούθησα αποκλειστικά αυτόν τον δρόμο. Με το πρώτο μας project όμως, το ΚΑΑ Απολλώνειο στη Λάρισα, βρέθηκα να εμπλέκομαι όχι μόνο ως μηχανικός, αλλά και στη διαχείριση, την οργάνωση και τη λειτουργία του. Εκεί ήταν που η υγεία με κέρδισε πραγματικά, γιατί κατάλαβα ότι μέσα από αυτήν μπορείς να προσφέρεις κάτι ουσιαστικό στους ανθρώπους. Από τότε, η πορεία μου συνεχίστηκε φυσικά με τις υπόλοιπες δομές μας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, συγκεκριμένα στο Ντουμπάϊ, όπου το 2013 δημιουργήσαμε μια κλινική αποκατάστασης. Η κάθε δομή λειτουργεί με τις δικές της ξεχωριστές προκλήσεις.
Ι.Τ. Ανοίγετε ένα νέο δρόμο στον χώρο της αποκατάστασης, εισάγοντας κοινωνιολόγους, ψυχολόγους και λογοθεραπευτές, ενώ επενδύετε και στις σύγχρονες τεχνολογίες.
Κ.Π. Αν βλέπαμε την αποκατάσταση μόνο σωματικά, θα χάναμε τη μισή εικόνα. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σώμα, είναι ψυχή, είναι κοινωνική οντότητα. Έτσι, από την πρώτη στιγμή, οραματιστήκαμε μια ομάδα που να αγκαλιάζει όλες τις πτυχές του ασθενούς. Η λογοθεραπεία, η ψυχολογική υποστήριξη και η κοινωνική επανένταξη αποτελούν βασικούς πυλώνες της αποκατάστασης, όπως βέβαια η φυσικοθεραπεία, η εργοθεραπεία και η μυϊκή ενδυνάμωση. Και βέβαια, δεν σταθήκαμε εκεί. Στο ΚΑΑ Attica επενδύουμε σε τεχνολογίες αιχμής, δίνοντας στους ασθενείς μας state-of-the-art εξοπλισμό, όπως το ρομποτικό σύστημα EKSO Skeleton, το TMS, εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας που ενεργοποιούν μνήμη και αντίληψη, κ.α. Αυτές οι καινοτομίες δεν είναι πολυτέλειες. Είναι γέφυρες προς μια νέα ζωή.
Ι.Τ. Από την εμπειρία σας, στατιστικά, τα περιστατικά που αναλαμβάνετε είναι περισσότερα από ατυχήματα ή ασθένειες;
Κ.Π. Θα έλεγα πως υπάρχει ισορροπία. Έχουμε πολλά περιστατικά από εγκεφαλικά επεισόδια και νευρολογικές ασθένειες, αλλά και αρκετά τροχαία και εργατικά ατυχήματα, ειδικά σε νεότερες ηλικίες. Κάθε ιστορία όμως είναι μοναδική. Για εμάς δεν υπάρχει «τυπικός ασθενής». Κάθε ασθενής μας είναι μοναδικός, έχει ονοματεπώνυμο, έχει τη δική του ιστορία, την δική του πορεία. Αυτές οι προσωπικές ιστορίες είναι που μας καθοδηγούν.
Ι.Τ. Υπάρχουν και ασθενείς σε πολύ κρίσιμη κατάσταση που νοσηλεύονται στο Κέντρο σας.
Κ.Π. Πράγματι κα Τσαντίλη, έχουμε διαμορφώσει ένα Χώρο Αυξημένης Φροντίδας (ΧΑΦ), όπως ορίζει και το σχετικό ΦΕΚ για την αποκατάσταση. Υπάρχουν ασθενείς για τους οποίους η αποκατάσταση ξεκινά σε πιο δύσκολη συνθήκη, μετά από σοβαρά τροχαία ή βαριά εγκεφαλικά επεισόδια ή άλλες απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις.
Ο ΧΑΦ αποτελεί ένα κλειστό τμήμα, 16 κλινών, με σύγχρονο ιατρικό εξοπλισμό, στο οποίο νοσηλεύονται ασθενείς που χρήζουν 24ωρης παρακολούθησης και εντατικής φροντίδας. Στο τμήμα αυτό, η προσέγγιση είναι αυστηρά δομημένη και ο ρόλος των εξειδικευμένων επαγγελματιών υγείας αλληλένδετος. Η διεπιστημονική προσέγγιση έχει ως στόχο την παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών στο πρώιμο στάδιο αποκατάστασης των ασθενών, μετά από νοσηλείες σε ΜΕΘ ή ΜΑΦ.
Η ολοκληρωμένη φροντίδα –από την αυξημένη φροντίδα μέχρι την πλήρη αποκατάσταση– μπορεί να αλλάξει τη μοίρα ενός ανθρώπου. Και αυτό, στο Attica είναι η μεγαλύτερή μας ευθύνη και ταυτόχρονα η μεγαλύτερή μας χαρά.
Ι.Τ. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η εξατομίκευση στη θεραπεία που εφαρμόζετε. Είναι και διεθνής τάση το patient-driven journey. Μιλήστε μας γι’ αυτό.
Κ.Π. Η αποκατάσταση δεν μπορεί να ακολουθεί αυστηρά πρότυπα, γιατί κάθε ασθενής είναι μια ξεχωριστή ιστορία. Η ίδια πάθηση μπορεί να εξελιχθεί τελείως διαφορετικά από άνθρωπο σε άνθρωπο -γι’ αυτό και το πρόγραμμα αποκατάστασης πρέπει να είναι εξατομικευμένο. Ουσιαστικά, ο ασθενής μας δείχνει τον δρόμο. Δεν σχεδιάζουμε εμείς “για” τον ασθενή, αλλά “μαζί” του. Αυτό είναι το “patient-driven journey”. ο ασθενής δεν είναι ένας παθητικός αποδέκτης, αλλά ενεργός συμμέτοχος. Όταν αισθάνεται ότι έχει φωνή στη θεραπεία του, τότε αλλάζει και η ψυχολογία του. Θέτει στόχους, συμμετέχει ενεργά, βλέπει την πρόοδο και τελικά κατακτά μικρές και μεγάλες νίκες που κάνουν όλη τη διαφορά.
Ι.Τ. Πόσα άτομα εργάζονται στο κέντρο και με ποια κριτήρια επιλέγονται;
Κ.Π. Σήμερα, η ομάδα μας αριθμεί πάνω από 200 άτομα. Από γιατρούς και φυσικοθεραπευτές, μέχρι ψυχολόγους, λογοθεραπευτές και νοσηλευτές. Το κριτήριο δεν είναι μόνο το βιογραφικό. Είναι το πάθος, η αφοσίωση και η διάθεση να σταθούν δίπλα στον ασθενή σαν άνθρωποι. Λέω πάντα ότι η τεχνολογία μπορεί α κάνει θαύματα, αλλά χωρίς την ανθρώπινη εμπλοκή είναι μισή διαδρομή.
Ι.Τ. Ας μιλήσουμε κα Παπαστεργίου για τις υπηρεσίες που παρέχετε;
Κ.Π. Το KAA Attica γεννήθηκε και υπηρετεί μια συγκεκριμένη φιλοσοφία: ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση στην αποκατάσταση. Για να επιτευχθεί αυτό, επενδύσαμε σε ιατρικό δυναμικό, σε θεραπευτικό δυναμικό, αλλά και σε επίπεδο τεχνολογίας. Παράλληλα, αναπτύσσουμε προγράμματα κοινωνικής επανένταξης, όπως το Πρόγραμμα «Μετάβαση στο Σπίτι», ενώ ταυτόχρονα δεν ξεχνάμε ποτέ ότι πίσω από κάθε ασθενή υπάρχει μια οικογένεια που δοκιμάζεται. Γι’ αυτό παρέχουμε συμβουλευτική, ενημέρωση και στήριξη.
Ι.Τ. Γυναίκα στο τιμόνι του κέντρου. Ως υπότροφος ΙΚΥ με ειδίκευση στο βιοκλιματικό σχεδιασμό, προσεγγίζετε την καινοτομία στρατηγικά. Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που είπατε στην ομάδα σας;
Κ.Π. Το πρώτο πράγμα που είπα στην ομάδα ήταν πως θέλω να δημιουργήσουμε έναν χώρο που να εμπνέει ασφάλεια, δύναμη και ελπίδα. Γιατί ακριβώς όπως και στις θεραπείες, έτσι και στο περιβάλλον, αυτό που χρειάζεται ο ασθενής είναι σιγουριά και πίστη ότι μπορεί να ξανασταθεί όρθιος. Με αυτή τη σκέψη, σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα που δούλεψε στο project, σχεδιάσαμε έναν χώρο σύγχρονο, minimal και φιλικό, με όλες τις απαραίτητες ανέσεις και προδιαγραφές που συναντά κανείς στα καλύτερα κέντρα του εξωτερικού. Στόχος μας ήταν και παραμένει η παροχή υπηρεσιών αποκατάστασης υψηλών προδιαγραφών. Εκεί είναι που θέλουμε να υπερέχουμε και εκεί είναι που κάνουμε τη διαφορά.
I.Τ. Γυναικεία επιχειρηματικότητα στον 21ο αιώνα. Ο χώρος συνεχίζει να ανδροκρατείται ή έχουν γίνει προσπάθειες στη χώρα μας σε αυτόν τον τομέα;
Κ.Π. Η αλήθεια είναι ότι, παρά τα βήματα προόδου, η επιχειρηματικότητα –ειδικά σε τομείς που συνδέονται με τη διοίκηση, την τεχνολογία και τις κατασκευές – εξακολουθεί να παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανδροκρατούμενη. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερες γυναίκες να αναλαμβάνουν ρόλους ευθύνης, να τολμούν να δημιουργούν, να γίνονται πρότυπα για τις επόμενες γενιές. Για μένα, η γυναικεία επιχειρηματικότητα δεν είναι θέμα «ανταγωνισμού των φύλων». Είναι θέμα οπτικής. Οι γυναίκες φέρνουμε συχνά στο τραπέζι μια πιο ολιστική, ανθρώπινη, πολυδιάστατη ματιά. Μπορούμε να δούμε την επιχείρηση όχι μόνο ως οικονομικό μέγεθος, αλλά και ως κοινότητα ανθρώπων, ως φορέα αξιών. Στην υγεία, αυτό είναι καθοριστικό και αποκτά ιδιαίτερη διάσταση. Δεν διοικείς απλώς έναν οργανισμό, καθοδηγείς ζωές, αγγίζεις ψυχές, δημιουργείς ελπίδα.
Πιστεύω ότι στην Ελλάδα έχουμε δρόμο ακόμα μπροστά μας. Όμως, βλέπω με αισιοδοξία ότι αυτός ο δρόμος ανοίγει, και μάλιστα από γυναίκες που δεν διστάζουν να ηγηθούν, να καινοτομήσουν, να σταθούν δίπλα σε άλλες γυναίκες.
Ι.Τ. Αντιμετωπίσατε ιδιαίτερες δυσκολίες λόγω φύλου;
Κ.Π. Πιστεύω πολύ στη γυναικεία δύναμη – άλλωστε το ΚΑΑ Attica είναι κατά κύριο λόγο γυναικοκρατούμενο! Το μεγαλύτερο ποσοστό των εργαζομένων μας είναι γυναίκες. Όταν έχεις γνώση, συνέπεια και επιμονή, οι προκαταλήψεις κάμπτονται.
Οι δυσκολίες υπάρχουν για να μας κάνουν πιο δυνατές και πιο αποφασιστικές. Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των γυναικών σε ηγετικούς ρόλους.
Ι.Τ. Στο πλαίσιο της ολιστικής φροντίδας στην ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρετε στον κάθε ασθενή, πώς τα αντιμετωπίζετε μέσα από τις σημερινές οικονομικές συνθήκες που βιώνουμε όλοι;
Κ.Π. Δεν θα κρύψω ότι οι οικονομικές συνθήκες των τελευταίων ετών είναι ιδιαίτερα δύσκολες. Η υγεία είναι ένας τομέας που απαιτεί συνεχή επένδυση σε μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας, σε συντήρηση εγκαταστάσεων, σε αναλώσιμα υψηλού κόστους, αλλά, πάνω από όλα, στο ανθρώπινο δυναμικό. Φυσικά αυτό συνεπάγεται τεράστιο βάρος σε μισθοδοσία και εκπαίδευση. Παρά τις όποιες δυσκολίες ωστόσο, η υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών μας δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Ο ασθενής που έρχεται σε εμάς δεν αναζητά απλώς υπηρεσίες αποκατάστασης. Αναζητά ένα ασφαλές περιβάλλον, μια δεύτερη ευκαιρία, μια ομάδα που θα σταθεί δίπλα του σε κάθε βήμα. Αυτή την εμπιστοσύνη δεν μπορείς να τη θυσιάσεις στο όνομα της εξοικονόμησης. Η πρόκληση, λοιπόν, μπορεί να είναι μεγάλη, αλλά είναι και πηγή έμπνευσης. Γιατί όταν βλέπω έναν ασθενή να φεύγει όρθιος, να χαμογελά ξανά, να επανέρχεται στην οικογένειά του και στην κοινωνία, τότε όλα τα έξοδα, όλες οι αγωνίες και οι νύχτες που δεν κοιμήθηκα, αποκτούν νόημα. Αυτό είναι το κέρδος μας –και αυτό δεν κοστολογείται.
Ι.Τ. Σας εμπιστεύονται και αθλητές, επιλέγοντας το κέντρο σας για την αποκατάστασή τους μετά από τραυματισμό;
Κ.Π. Ναι, έχουμε την τιμή να συνεργαζόμαστε με αθλητές σε διαφορετικά επίπεδα, από ερασιτέχνες μέχρι επαγγελματίες. Αυτό που μας ζητούν περισσότερο είναι ασφάλεια, ταχύτητα και εξατομίκευση στη θεραπεία. Οι αθλητές δεν ενδιαφέρονται μόνο για την αποκατάσταση του τραυματισμού, αλλά και για την πλήρη επανένταξή τους στην αθλητική τους δραστηριότητα, χωρίς περιορισμούς και με την αυτοπεποίθηση ότι το σώμα τους είναι απόλυτα έτοιμο. Κάθε πρόγραμμα σχεδιάζεται σε συνεργασία με τον Φυσίατρο, τον Φυσιοθεραπευτή και, όπου χρειάζεται, υπό την καθοδήγηση του Ορθοπεδικού. Η προσέγγισή μας είναι ολιστική, γιατί γνωρίζουμε ότι ο τραυματισμός δεν επηρεάζει μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχολογία και την αυτοεκτίμηση του αθλητή.
Ιδιαίτερη υπερηφάνεια για εμάς αποτελεί η συνεργασία μας με αθλητές με αναπηρίες και η στήριξη που προσφέρουμε στην Εθνική Αθλητική Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΑΟΜ – ΑΜΕΑ). Είναι μια συνεργασία που μας τιμά βαθιά, γιατί αποδεικνύει ότι ο αθλητισμός και η αποκατάσταση δεν έχουν όρια – μόνο δύναμη, πίστη και θέληση.
Ι.Τ. Πώς αξιοποιείτε τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στο κέντρο σας;
Κ.Π. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι το μέλλον. Στο κέντρο μας τη χρησιμοποιούμε ήδη για εξατομικευμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, για ανάλυση κίνησης σε πραγματικό χρόνο, ακόμα και για πρόβλεψη επιπλοκών. Ουσιαστικά, η τεχνητή νοημοσύνη μάς βοηθά να δούμε πιο γρήγορα τι χρειάζεται κάθε ασθενής και να προσαρμόσουμε τη θεραπεία του. Δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο –τον ενδυναμώνει.
Ι.Τ. Πώς αισθάνεστε κάθε φορά σε ένα εξιτήριο;
Κ.Π. Είναι σαν να φεύγει ένα κομμάτι της οικογένειάς μας. Δεν είναι τυχαίο ότι η αποχώρηση ενός ασθενή συνδέεται πάντα με συναισθηματική φόρτιση, με χαμόγελα που εναλλάσσονται με δάκρυα. Επίσης δεν είναι τυχαίο ότι, οι ασθενείς μας επιστρέφουν με την πρώτη ευκαιρία να μας δουν, να μας αγκαλιάσουν, να χαρούμε την εξέλιξή τους. Δεν σας κρύβω ότι πολλές φορές συγκινούμαι.
Θέλω κάθε ασθενής να παίρνει μαζί του όχι μόνο μια βελτιωμένη υγεία, αλλά και μια νέα φιλοσοφία ζωής: ότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο. Το motto του KAA Attica «Φαίνεται πάντα αδύνατο… μέχρι να γίνει». Είναι η ψυχή μας, η δύναμή μας, αυτό που οδηγεί να κάνουμε το αδύνατο, δυνατό. Όταν βλέπω χαμόγελα την ημέρα του εξιτηρίου, ξέρω ότι έχουμε πετύχει τον σκοπό μας.
Ι.Τ. Πιστεύετε ότι αναγνωρίζεται το έργο σας; Μετά από 15 χρόνια στον χώρο αισθάνεστε ικανοποιημένη και τι σας ενθουσιάζει στην καθημερινότητα;
Κ.Π. Η αναγνώριση κα Τσαντίλη δεν έρχεται πάντα με τη μορφή βραβείων ή δημόσιων τιμών. Έρχεται μέσα από τα βλέμματα των ασθενών όταν ολοκληρώνουν την αποκατάστασή τους, όταν βλέπουν ξανά τον εαυτό τους να περπατά, να κινείται ή να συμμετέχει στις δραστηριότητές του χωρίς περιορισμούς. Κάθε «ευχαριστώ» από έναν ασθενή ή από την οικογένειά του είναι για εμάς μεγαλύτερη αναγνώριση από οποιαδήποτε διάκριση. Μετά από 17 χρόνια, για την ακρίβεια, στον χώρο, αισθάνομαι βαθιά ικανοποιημένη, γιατί βλέπω καθημερινά το αποτέλεσμα της δουλειάς μας να αλλάζει ζωές. Κάθε μικρή επιτυχία, κάθε πρόοδος ενός ασθενή είναι για εμάς μια νίκη και μια υπενθύμιση ότι το έργο μας έχει νόημα και αξία.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στη στήλη “Ιφιγένεια εν Αθήναις” στο Ιντερνετικό περιοδικό Infowoman.gr, Σεπτέμβριος 2025.